Signalen zien en begrijpen

Deze mooie pup heeft één van zijn eerste lesjes. En dat is spannend: een nieuwe omgeving, nieuwe luchtjes, nieuwe geluiden, nieuwe woorden die zijn baasje gebruikt.DSC03465

Op de foto is te zien dat het hondje een puntje van zijn tong uitsteekt en dat is ‘tongelen’. Als je goed oplet, zie je honden dit heel vaak doen en het betekent dat er iets in hum omgeving als ‘spannend’ wordt ervaren. Dat kan van alles zijn: iets wat wij zelf helemaal niet zien, horen of ervaren of juist iets wat wij zelf veroorzaken, zoals een stemverheffing of een onverwachte beweging. Ook kan het zijn dat we de hond, meestal onbedoeld, in een te spannende situatie brengen: te dicht bij een andere hond of iets wat schrik aanjaagt zoals een ritselende vuilniszak, gillende kinderen, een kat, het kan echt van alles zijn.

Het tongelen betekent dat er een klein beetje spanning is, niets om je zorgen over te maken, maar wel leerzaam om te zien en te herkennen.

Negeren we zo’n signaal en gaan we door met de voor de hond bedreigende situaties dan zal de spanning oplopen en de signalen zullen steeds duidelijker worden. Denk daarbij aan wegkijken (alleen met de ogen, met de hele kop of het hele lijf wegdraaien), geeuwen en hijgen. Aggression-Ladder-1

Als ook die signalen allemaal worden genegeerd en we geven de hond niet de kans weg te gaan van de bedreiging, dan kan er uiteindelijk agressie ontstaan: grommen, uitvallen, snappen en bijten.

Daarom is het belangrijk al vroeg in het leven van de pup de signalen te leren zien.  Hiervoor is in de puppytraining veel aandacht!

Vooral bij (jonge) kinderen, die de signalen niet herkennen en onjuist interpreteren is de kans op misverstanden groot. Laat kind en hond dus NOOIT alleen en biedt de hond tijdig de kans om interactie met een kind te onderbreken door weg te lopen, vóórdat het te laat is!

signalen

 

Zie ook: Wat zegt mijn hond?Communicatie en Tongelen, een stress-signaal

Communicatie: herken de signalen!

De Golden retriever kwam uit eigen beweging dichtbij (er is leverworst!) en een – voor ons natuurlijke – reactie volgt: hij wordt geaaid in een voorover gebogen houding. Zie de signalen: de kop draait weg, de hond deinst naar achteren en opzij, de staart ‘zwiept’ laag. Links is een pootje geheven (klaar om te vluchten), rechts buigen alle poten in een wegduikende beweging. Dit gaat allemaal heel snel en is soms nauwelijks te herkennen. Uiteindelijk overwint  de belangstelling voor de leverworst en er gebeurt verder niets, maar de foto’s hebben – ongewild – mooie reacties vastgelegd.

Ook in onderstaande foto’s werd onbedoeld een mooi signaal vastgelegd. Amy en dit meisje hadden rustig en onder toezicht kennisgemaakt, Amy heeft een snoepje gehad, is voorzichtig geaaid en spontaan gingen ze bij elkaar zitten en liggen. Dat moest natuurlijk door oma en mamma op de foto worden vastgelegd.  Maar de situatie: een kind zo dichtbij, twee ‘starende’ telefoons (bedreiging) waarachter twee van de drie volwassenen schuil gaan en ’t vrouwtje op 2 afstand daarachter, is voor Amy spannend: ze kijkt weg en gaapt!

De hond maakt duidelijk dat dit geen gewenste situatie is. Dus, telefoons weg en de afstand tussen kind en hond vergroten!

Wie deze signalen niet herkent en geen maatregelen neemt, dwingt de hond zich op andere manieren te uiten. Het begint met onschuldig wegkijken en gapen, maar kan eindigen in grommen, tanden laten zien, snappen (in de lucht bijten) of echt bijten!

Dus:

  • laat nooit een kind en een hond alleen (ze begrijpen elkaars taal niet!!!)
  • leer de signalen herkennen en neem maatregelen.

Printversie van dit artikel:2016 Herken de signalen.

Een mooi Engelstalig artikel over signalen met duidelijke foto’s is hier te vinden.

 

Tongelen, een stress-signaal

Tongelen is het snel aan de neus likken en is één van de stress-signalen die honden laten zien.

In de foto’s hieronder is dit bij hulphond Kaiko goed te zien. Een stress-signaal betekent dat de hond iets (de situatie, een geluid, een luchtje, een gebeurtenis, een houding of een actie van een andere hond of van een mens) spannend vindt.

Iedere hond doet dit en het zegt niets over de stress-bestendigheid van de hond. Maar het geeft wel even aan dat er iets spannends is.

Andere signalen zijn wegkijken, schudden, gapen, krabben, ineens ontzettend snuffelen, graven of de andere kant oplopen!

Herken je dit soort signalen niet, dan kan je ongemerkt een hond in een situatie brengen die hij niet (meer) aan kan. En als de hond zich ernstig bedreigd voelt, kan hij reageren met agressie! Dus… opletten en goed naar je hond kijken!

Waarom Kaiko hier tongelt? Waarschijnlijk omdat het toch spannend is om op een stronk te liggen en gefotografeerd te worden. (De camera staart je aan en dat is in hondentaal een bedreiging!) Ook lagen er twee honden naast hem en dat roept eveneens spanning op.

De drie kleine foto’s laten Kaiko zien in een volledig ontspannen houding met een open bek (links), in een iets meer gespannen houding (bek dicht, kop iets alerter, midden) en weer aan het tongelen (rechts). Een toevalstreffer, deze serie, want deze veranderingen in uitdrukking gaan razendsnel! Tijdens deze serie waren de andere honden in de verte met iets bezig en dat werd door Kaiko nauwkeurig geobserveerd!

Wat zegt mijn hond?Communicatie en Signalen zien en begrijpen

Cursus Hond in Zorg, dag 1.

Vandaag een erg leuke cursusdag gevolgd bij Ciska Landweert (Kynocoaching) en Nikki Retheimer (Stichting Contacthond).

Door de al aanwezige basiskennis, was het voor mij veel nuttige herhaling en opfrissing en meer dan voldoende nieuwe zienswijzen, interpretaties en feiten. Nooit geweten dat Florence Nightengale al heeft gepleit voor meer dieren in de zorg en haar eigen papegaaien mee nam, zodat de patiënten wat afleiding hadden.

De wetenschap der kynologie kent de stresssignalen, de Noorse Turid Rugaas noemt dezelfde gedragingen kalmerende signalen. De slimme oplossing is om het allemaal communicatie-signalen te noemen. Tenslotte is het doel van de signalen om de ander iets duidelijk te maken en daardoor conflicten te voorkomen. Zolang de andere hond(en) of wij maar alert zijn en adequaat reageren op deze signalen hoeft de ladder van agressie niet te worden beklommen.

Ladder agression

(Klik Ladder_Aggression_Revised voor volledig en leesbaar bestand.)

Turid Rugaas voegde aan de wetenschappelijke ladder (beginnend met verstarren, aanstaren, borstelen) de kalmerende signalen toe: de ladder begint dus al bij wegkijken, tongelen, gapen, wegdraaien, weglopen e.d. Een prachtige samenvoeging van de wetenschappelijke inzichten en de vernieuwende inzichten (hoewel alweer enige decennia oud) van Turid.  Want door deze subtiele communicatie wordt al heel veel tussen de honden opgelost.

Aan ons als begeleiders de taak, om honden die deze signalen laten te zien te helpen door de situatie te veranderen. Bijvoorbeeld door oogcontact te verbreken, een ruime bocht te maken, dreigende handen te (laten) terugtrekken of iemand uit te nodigen om rechtop te gaan staan i.p.v. over de hond gebogen. Dit geldt altijd, maar bij uitstek bij het inzetten van een hond in de zorg. Het moet altijd een win-win situatie zijn.

Morgen weer een dag, met vast weer veel leerzame informatie, films en opdrachten!