Signalen zien en begrijpen

Deze mooie pup heeft één van zijn eerste lesjes. En dat is spannend: een nieuwe omgeving, nieuwe luchtjes, nieuwe geluiden, nieuwe woorden die zijn baasje gebruikt.DSC03465

Op de foto is te zien dat het hondje een puntje van zijn tong uitsteekt en dat is ‘tongelen’. Als je goed oplet, zie je honden dit heel vaak doen en het betekent dat er iets in hum omgeving als ‘spannend’ wordt ervaren. Dat kan van alles zijn: iets wat wij zelf helemaal niet zien, horen of ervaren of juist iets wat wij zelf veroorzaken, zoals een stemverheffing of een onverwachte beweging. Ook kan het zijn dat we de hond, meestal onbedoeld, in een te spannende situatie brengen: te dicht bij een andere hond of iets wat schrik aanjaagt zoals een ritselende vuilniszak, gillende kinderen, een kat, het kan echt van alles zijn.

Het tongelen betekent dat er een klein beetje spanning is, niets om je zorgen over te maken, maar wel leerzaam om te zien en te herkennen.

Negeren we zo’n signaal en gaan we door met de voor de hond bedreigende situaties dan zal de spanning oplopen en de signalen zullen steeds duidelijker worden. Denk daarbij aan wegkijken (alleen met de ogen, met de hele kop of het hele lijf wegdraaien), geeuwen en hijgen. Aggression-Ladder-1

Als ook die signalen allemaal worden genegeerd en we geven de hond niet de kans weg te gaan van de bedreiging, dan kan er uiteindelijk agressie ontstaan: grommen, uitvallen, snappen en bijten.

Daarom is het belangrijk al vroeg in het leven van de pup de signalen te leren zien.  Hiervoor is in de puppytraining veel aandacht!

Vooral bij (jonge) kinderen, die de signalen niet herkennen en onjuist interpreteren is de kans op misverstanden groot. Laat kind en hond dus NOOIT alleen en biedt de hond tijdig de kans om interactie met een kind te onderbreken door weg te lopen, vóórdat het te laat is!

signalen

 

Zie ook: Wat zegt mijn hond?Communicatie en Tongelen, een stress-signaal

Agressie-ladder

Een hond zal alleen agressief gedrag vertonen, als er geen andere keuze is. Agressie levert namelijk in een roedel niets op, het geeft alleen maar kans op verwondingen en dus op verzwakking van de groep!

Daarom hebben honden veel communicatiemogelijkheden om de ander duidelijk te maken dat deze afstand moet houden. Onderling verloopt deze communicatie vaak probleemloos.

Al op grote afstand kunnen honden elkaar vertellen, dat ze niets van elkaar te vrezen hebben, bijv. door wegkijken (de ogen, de hele kop en soms het hele lichaam van de ander wegdraaien). Ook zullen honden elkaar vaak met een boogje benaderen, dat is ‘beleefder’ dan recht op de ander aflopen.

Maar de communicatie tussen mens en hond loopt soms wat minder soepel, omdat de hond onze taal niet verstaat, maar vooral omdat wij de subtiele communicatie van de hond vaak niet herkennen.

Als iemand ons niet verstaat, gaan we steeds harder en soms ook agressiever praten! Als wij (of een andere hond) de hond niet verstaan zal deze naar steeds ‘hardere’ middelen grijpen.  En uiteindelijk… bijten want…. ‘wie niet horen wil, moet voelen’

In dit figuur zijn de opeenvolgende gedragingen goed weergegeven:

ladder final
Illustratie Marieke Noordhuis

Eerst gapen, knipperen en tongelen (snelle beweging van puntje van de tong richting neuspunt), dan wegkijken, wegdraaien en zitten met geheven poot. Daarna  volgen steeds meer angstige gedragingen zoals weglopen, kruipen met de oren naar achteren, de staart tussen de benen trekken en liggen. En pas daarna komen de meer agressieve gedragingen: verstijven, aanstaren, grommen, snappen (in de lucht happen) en het echte bijten.

Als een hond dus bijt, heeft iemand alle voorgaande signalen gemist…!!!

Door goed naar je hond te kijken, leer je de signalen herkennen. Op die manier kan jij er, als verantwoordelijke, voor zorgen dat de hond zo min mogelijk in – voor de hond -stressvolle, bedreigende situaties komt.

En let op… wat wij als heel gewoon, ontspannen en veilig ervaren, kan voor de hond veel stress geven. Denk aan een drukke verjaarsvisite met allemaal benen, handen en kinderhandjes die de hond willen vastpakken en omhelzen. Reuze leuk en gezellig allemaal, maar voor de hond kan dit zeer bedreigend zijn en dan liggen uitvallen en bijten op de loer!

Kleine kinderen (onder de 12 jaar)  zijn meestal niet in staat om hondengedrag te interpreteren en mogen dus NOOIT zonder toezicht met de hond alleen zijn. Ze mogen geen trekspelletjes doen (het opwindingsniveau van de hond neemt toe en daarmee de stress), geen speeltjes of eten uit de bek proberen te halen, de hond niet omhelzen en de hond nooit storen als hij ligt te slapen, op een bot knaagt of slaapt!

Zie ook hier.

 

 

 

Cursus Hond in Zorg, dag 1.

Vandaag een erg leuke cursusdag gevolgd bij Ciska Landweert (Kynocoaching) en Nikki Retheimer (Stichting Contacthond).

Door de al aanwezige basiskennis, was het voor mij veel nuttige herhaling en opfrissing en meer dan voldoende nieuwe zienswijzen, interpretaties en feiten. Nooit geweten dat Florence Nightengale al heeft gepleit voor meer dieren in de zorg en haar eigen papegaaien mee nam, zodat de patiënten wat afleiding hadden.

De wetenschap der kynologie kent de stresssignalen, de Noorse Turid Rugaas noemt dezelfde gedragingen kalmerende signalen. De slimme oplossing is om het allemaal communicatie-signalen te noemen. Tenslotte is het doel van de signalen om de ander iets duidelijk te maken en daardoor conflicten te voorkomen. Zolang de andere hond(en) of wij maar alert zijn en adequaat reageren op deze signalen hoeft de ladder van agressie niet te worden beklommen.

Ladder agression

(Klik Ladder_Aggression_Revised voor volledig en leesbaar bestand.)

Turid Rugaas voegde aan de wetenschappelijke ladder (beginnend met verstarren, aanstaren, borstelen) de kalmerende signalen toe: de ladder begint dus al bij wegkijken, tongelen, gapen, wegdraaien, weglopen e.d. Een prachtige samenvoeging van de wetenschappelijke inzichten en de vernieuwende inzichten (hoewel alweer enige decennia oud) van Turid.  Want door deze subtiele communicatie wordt al heel veel tussen de honden opgelost.

Aan ons als begeleiders de taak, om honden die deze signalen laten te zien te helpen door de situatie te veranderen. Bijvoorbeeld door oogcontact te verbreken, een ruime bocht te maken, dreigende handen te (laten) terugtrekken of iemand uit te nodigen om rechtop te gaan staan i.p.v. over de hond gebogen. Dit geldt altijd, maar bij uitstek bij het inzetten van een hond in de zorg. Het moet altijd een win-win situatie zijn.

Morgen weer een dag, met vast weer veel leerzame informatie, films en opdrachten!